Eind 2025 waren er nog maar 78.633 mensen actief in vredesmissies wereldwijd. Dat is bijna de helft minder dan in 2016 en het laagste niveau sinds minstens het jaar 2000. De cijfers zijn al jarenlang aan het dalen, maar nog nooit was de daling zo sterk als in het jaar 2025.

Wat zijn multilaterale vredesoperaties? Dat zijn internationale operaties waarbij meerdere landen of internationale organisaties samenwerken om vrede en veiligheid te ondersteunen in conflictgebieden. Voorbeelden zijn VN-vredesmissies of EU-missies. In 2025 waren er 58 multilaterale vredesoperaties actief in 34 landen of gebieden wereldwijd. Dat waren 3 operaties minder dan in 2024. Het zwaartepunt van die missies ligt in Sub-Sahara Afrika, waar het grootste deel van het personeel werd ingezet.

Volgens onderzoekers kan dit ervoor zorgen dat internationale samenwerking rond conflicten verzwakt of zelfs grotendeels wegvalt. "Daardoor zouden instellingen zoals de Verenigde Naties volledig buitenspel gezet worden", zegt Jaïr van der Lijn, directeur van het SIPRI-programma voor vredesoperaties en conflictbeheer. "Het resultaat daarvan zal waarschijnlijk meer conflicten zijn met zwaardere gevolgen voor burgers, omdat staten alle bestaande normen en waarden laten varen."

"Geen geld"

Spanningen tussen landen, politieke ruzies en geldproblemen maken het steeds moeilijker om samen vredesmissies te organiseren. Vooral dat laatste speelt een steeds belangrijkere rol. VN-vredesmissies kampen met geldtekort, omdat grote landen hun bijdragen niet of te laat betalen. In juli 2025 was er een tekort van 2 miljard dollar, meer dan 35 procent van hun totale budget. Daardoor moesten sommige missies mensen ontslaan of kleiner worden.

Maar ook de politieke druk en geopolitieke spanningen bemoeilijken de inzet van vredestroepen. In de VN-Veiligheidsraad worden harde eisen gesteld of dreigen permanente leden met veto's. Zo drongen de Verenigde Staten er tijdens de onderhandelingen in augustus 2025 op aan om de VN-interimvredesmacht in Libanon (UNIFIL) stop te zetten, ondanks herhaalde schendingen van het staakt-het-vurenakkoord van 2024 tussen Israël en Libanon. Als compromis werd beslist om de missie nog één laatste keer te verlengen tot december 2026.

In Haïti werd een nieuwe veiligheidsmacht opgericht door een groep landen, samen met steun van de VN. Dit gebeurde omdat plannen om daar een echte VN-vredesmissie op te zetten vastliepen door ruzie tussen grote landen zoals China en Rusland.

Geen 'echt' alternatief voor VN

Ook regionale organisaties zoals de Afrikaanse Unie, ECOWAS en de OVSE proberen vredesmissies te organiseren. Maar ook zij hebben te weinig geld en raken het vaak niet eens. Volgens onderzoekers kunnen deze organisaties de rol van de VN niet echt overnemen. "Regionale organisaties hebben vaak niet de capaciteit voor geïntegreerde vredesopbouw en kampen, net als de VN, met financieringsproblemen en moeizame besluitvorming", zegt onderzoekster bij SIPRI Claudia Pfeifer Cruz. "Nu VN-geleide conflicthantering afneemt, ontstaat er een kloof die alternatieve modellen niet opvullen."

Toch willen veel landen in principe nog samenwerken rond vrede. Meer dan 130 landen spraken in 2025 in Berlijn over de toekomst van VN-vredesmissies. Maar in de praktijk lopen plannen vaak vast door ruzie, wantrouwen of geldproblemen. Daardoor kiezen landen steeds vaker voor losse afspraken tussen enkele landen in plaats van grote internationale missies. Volgens onderzoekers is de situatie niet hopeloos, maar moeten landen wel echt geld betalen en beter samenwerken als ze willen dat vredesmissies blijven werken. "De ineenstorting van multilateraal conflictbeheer is niet onvermijdelijk. Er is duidelijk brede steun voor VN-vredesoperaties in principe", zei Claudia Pfeifer Cruz. "Maar om het systeem te behouden moeten staten verder gaan dan steunbetuigingen: ze moeten voorspelbare financiering voorzien en voldoende politieke ruimte creëren voor effectieve multilaterale reacties."