De Shenzhou 23-missie brengt 3 taikonauten naar het Chinese ruimtestation Tiangong. Een van hen zal er een jaar lang blijven. Doel is onderzoeken hoe het menselijk lichaam reageert op langdurig verblijf in de ruimte, met het oog op een maanlanding in 2030. De bemanning bestaat uit commandant Zhu Yangzhu, piloot Zhang Zhiyuan en payloadspecialist Li Jiaying. Wie mag blijven, wordt later beslist.
Vanop het lanceercentrum Jiuquan, in het noordwesten van China, vertrok gisteren rond 23.08u plaatselijke tijd (15.08u bij ons) de Shenzhou 23-missie richting het Chinese ruimtestation Tiangong. Aan boord 3 taikonauten, zoals Chinese astronauten genoemd worden. Voor een van deze taikonauten zal het een bijzondere missie worden, want hij of zij zal een jaar lang in het ruimtestation blijven. Dat is een record voor een taikonaut en een van de langste ruimtemissies ooit. Het doel is om het effect van langdurige missies op het lichaam te onderzoeken. En dat is belangrijk in het licht van de Chinese plannen om in 2030 een taikonaut op de maan te laten landen.
Wie van de drie?
Zaterdag gaf het CMSA (China Manned Space Agency, het Chinese agentschap voor bemande ruimtevaartmissies) meer informatie vrij over de identiteit van de taikonauten. Zhu Yangzhu is de commandant van de missie. Hij is ingenieur en maakt deel uit van de astronautendivisie van het Volksbevrijdingsleger van China. Zhu was al eens eerder in de ruimte, hij maakte deel uit van Shenzhou 16. Zhang Zhiyuan is de piloot. Hij is een voormalig straaljagerpiloot bij de Chinese luchtmacht. Hij was nog nooit eerder in de ruimte. Li Jiaying is de payloadspecialist en ziet toe op de wetenschappelijke experimenten. Zij is een voormalig politie-inspecteur uit Hongkong en de eerste inwoner van die stad die deelneemt aan een ruimtemissie. Ook voor haar is het de eerste keer in de ruimte. Wie van hen een jaar aan boord van het ruimtestation Tiangong mag blijven, wordt in de loop van de missie beslist, zegt het Chinese ruimtevaartagentschap. Dat zal worden bepaald op basis van hoe de missie in de ruimte verloopt.
Wat is Tiangong? China is niet betrokken bij het internationaal ruimtestation ISS omdat een Amerikaanse wet verbiedt dat ruimtevaartorganisatie NASA samenwerkt met China. Er zijn bezorgdheden over spionage en veiligheid. Met Tiangong ('Hemels paleis') heeft China zijn eigen ruimtestation, dat zweeft in een baan om de aarde op ongeveer 400 kilometer hoogte. In 2021 werd de eerste bemande missie (Shenzhou 12) naar Tiangong gelanceerd, sinds 2022 is het permanent bewoond. Net als bij het ISS voeren de Chinezen in Tiangong wetenschappelijke experimenten uit. Er zit continu een team van 3 taikonauten aan boord, met teams die elkaar om de zoveel tijd aflossen. Het huidige team verblijft er al 204 dagen.
'Kaart' van veranderingen in het lichaam
De taikonauten zullen tijdens hun verblijf in Tiangong "meer dan 100 nieuwe wetenschappelijke en toegepaste projecten" uitvoeren. Die hebben onder meer te maken met "ruimtebiologie, materiaalkunde, de fysica van vloeistoffen in Microzwaartekracht, ruimtevaartgeneeskunde en nieuwe ruimtetechnologieën". Maar de missie wil volgens de woordvoerder van het CMSA ook uitdrukkelijk "cruciale gegevens verzamelen over taikonauten die langdurig aan de omstandigheden van ruimtevluchten worden blootgesteld". En daarom zal een van de taikonauten dus een jaar lang in Tiangong blijven.
Het is de bedoeling om "het aanpassingsvermogen en de prestatielimieten van de mens te onderzoeken en zo een zeer gedetailleerde 'kaart' te maken van hoe het hele lichaam werkt en verandert in de ruimte, tot op het kleinste niveau van cellen en genen. "Een astronaut een jaar in de ruimte laten verblijven is niet zomaar een verdubbeling van de duur van 2 missies van 6 maanden", zegt woordvoerder Zhang Jingbo. De verlengde missie zal ook de mogelijkheden voor gezondheidszorg voor taikonauten tijdens langdurige missies testen en tegelijkertijd de medische en beschermingsfaciliteiten in de ruimte verbeteren.
VS, of toch eerst China?
De lancering van gisteren komt te midden van een vernieuwde internationale 'race' naar de maan. China wil in 2030 voor het eerst taikonauten op de maan laten landen, de Verenigde Staten mikken op een maanlanding in 2028. Beide landen willen op termijn permanent aanwezig zijn op de maan met een basis. Voor zijn maanmissie moet China volledig nieuwe hardware en software ontwikkelen. Dat doet het grotendeels achter de schermen. Er is niet veel over geweten, dus ook niet over de vorderingen. Tot nu heeft China alleen robots naar de maan gestuurd. In juni 2024 werd China het eerste land dat met robots maanmonsters van de 'achterkant' van de maan kon verzamelen.
De snel opeenvolgende Shenzhou-missies doen vermoeden dat de ruimtevaartcapaciteiten van China in sneltempo groeien. Het voorbije jaar zijn veiligheidstests uitgevoerd met hardware die speciaal voor de maanlanding is ontwikkeld, zoals raketten en maanlanders. Wu Weiren, de hoofdwetenschapper die het Chinese maanprogramma leidt, heeft altijd gezegd dat de tijdlijn die China vooropstelt "conservatief" is. Hij wil daarmee laten uitschijnen dat China wel eens vroeger dan 2030 op de maan zou kunnen landen.