Steeds meer mensen met een handicap krijgen ondersteuning van het VAPH: in 2025 waren dat er 107.439, een stijging van ruim 10.000 tegenover 2022. Toch blijven de wachtlijsten hardnekkig: eind 2025 wachtten nog bijna 18.000 mensen op een persoonsvolgend budget, sommigen al meer dan tien jaar. Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) werkt aan een hervorming: alleen mensen met de grootste zorgnoden krijgen nog een persoonlijk budget, voor anderen wordt de laagdrempelige hulp uitgebreid.

In totaal kregen vorig jaar 107.439 mensen ondersteuning van het VAPH. Dat zijn er opnieuw meer dan het jaar voordien, en de stijging zet zich al jaren door. In vergelijking met 2022 is het een groei van ruim 10.000 mensen.

Er zijn veel verschillende vormen van ondersteuning: van persoonlijke budgetten tot tegemoetkomingen voor hulpmiddelen.

Grote vraag naar persoonlijke budgetten

Een belangrijk deel van de ondersteuning gebeurt via persoonsvolgende budgetten (PVB). Daarmee kunnen mensen met een handicap zelf zorg, begeleiding of assistentie op maat inkopen. Eind 2025 hadden 31.312 mensen zo’n budget, een stijging met bijna een kwart in 5 jaar tijd. Alleen al in 2025 werden meer dan 5.000 nieuwe budgetten toegekend, maar toch volstaat dat niet om de vraag bij te houden.

Hardnekkige wachtlijsten

Eind vorig jaar stonden 17.889 mensen op de wachtlijst voor een (hoger) persoonsvolgend budget. Dat is iets minder dan in 2024, maar nog altijd een heel groot aantal. Sommige mensen wachten al meer dan 10 jaar.

"Die lange wachtlijsten hebben grote gevolgen", vertelt Gwen Dekeuleneer van Kannet vzw. "Mensen komen financieel in de problemen omdat ze hun zorg zelf moeten betalen, of ze moeten rekenen op een netwerk dat er niet altijd is."

De meeste mensen die wachten, zitten in de lagere prioriteitengroepen. In de hoogste prioriteitengroep zitten de mensen met de zwaarste zorgnoden, en daar is de wachtlijst al een paar jaar zo goed als weggewerkt. Wie in die groep een aanvraag doet, krijgt het budget binnen de 15 maanden.

Opvallend is dat veel mensen op de wachtlijst niet volledig zonder hulp zitten. Bijna een derde heeft al een budget, maar vraagt een verhoging. Anderen krijgen bijvoorbeeld rechtstreeks toegankelijke hulp of een zorgbudget via de Vlaamse sociale bescherming. Ook bij minderjarigen stijgt de ondersteuning. Het aantal persoonlijke assistentiebudgetten (PAB) voor kinderen verdubbelde in 5 jaar tijd tot 2.554. Daarnaast kregen meer dan 10.600 kinderen en jongeren hulp via multifunctionele centra.

Laagdrempelige hulp

Steeds meer mensen maken ook gebruik van laagdrempelige ondersteuning. In 2025 kregen ruim 37.000 mensen zogeheten ‘rechtstreeks toegankelijke hulp’ (RTH). Dat is een stijging met 35 procent tegenover 5 jaar geleden. Rechtstreeks toegankelijke hulp is beperktere ondersteuning in de vorm van bijvoorbeeld begeleiding thuis of in groep, dagopvang, een kort verblijf in een voorziening of het aanleren van specifieke vaardigheden. Deze hulp is beschikbaar zonder aanvraagprocedure bij het VAPH. De hulp is daardoor sneller beschikbaar dan een persoonlijk budget, al zijn er ook voor bepaalde vormen van RTH wachtlijsten.

Een structurele uitdaging

De cijfers tonen volgens het VAPH een duidelijke trend: steeds meer mensen vinden de weg naar ondersteuning, maar de vraag groeit sneller dan het aanbod van persoonlijke budgetten. Daardoor blijven de wachtlijsten een structureel knelpunt in de gehandicaptenzorg in Vlaanderen, ondanks de jaarlijkse extra toekenningen.

Hervorming moet wachtlijsten aanpakken

De regering investeert deze legislatuur 478 miljoen euro in het zorg- en ondersteuningsbeleid voor mensen met een handicap, maar dat is niet genoeg om de wachtlijsten aan te pakken.De regering investeert deze legislatuur 478 miljoen euro in het zorg- en ondersteuningsbeleid voor mensen met een handicap. Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) werkt daarom ook aan een hervorming.Volgens minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) volstaat dat niet om de wachtlijsten weg te werken, en daarom werkt ze ook aan een hervorming. In de toekomst zullen alleen mensen die een grotere nood aan ondersteuning hebben nog een persoonlijk budget krijgen. Voor anderen wordt het aanbod aan rechtstreeks toegankelijke hulp uitgebreid, zodat ze ook daarmee meer op maat geholpen kunnen worden, en de wachtlijsten binnen RTH weggewerkt kunnen worden.

De stelling 'dat is niet genoeg om de wachtlijsten aan te pakken' wordt als feit gepresenteerd, terwijl dit eerder een beleidsoordeel is dat aan de minister of een bron moet worden toegeschreven.

Reactie minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) "De jaarcijfers bevestigen waarom hervormen absoluut noodzakelijk is. Vlaanderen investeert jaar na jaar meer middelen in ondersteuning voor personen met een handicap. Toch zien we dat de kloof groter wordt tussen mensen die al ondersteuning hebben en mensen die jarenlang wachten zonder perspectief. Voor mensen met een lagere prioriteit betekent dat vaak jarenlange onzekerheid. Dat is niet houdbaar en ook niet rechtvaardig."